يكى زند ( Zand ) و ديگرى پازند ( Pazand ) است . كلمهء زند به معنى تفسير يا گزارش است ، و مراد در اين‌جا كتابى است كه در شرح و تفسير كتاب اوستا نوشته شده است . كتابى كه اكنون به اين نام وجود دارد به دورهء ساسانيان بازمىگردد و از اين كتاب در حال حاضر مقدارى كه نزديك به 141000 كلمه است باقى مانده ، ليكن خود زردشتيان معتقدند كه كتاب زند هم مانند اوستا كتاب آسمانى است و بر زردشت نازل شده و به اين‌جهت آنها را معمولا باهم ذكر مىكنند و زند اوستا مىگويند . كتاب پازند تفسير كتاب زند به زبان فارسى يا به عبارت ديگر به لهجه‌اى بين زبان پهلوى و فارسى و نمودار يك مرحله از مراحل تحول اين زبان است . دين زردشتى از آغاز پيدايش تا ظهور اسلام در ايران ، يعنى در تمام دورانى كه دين رسمى و ملى ايران بود مراحل مختلفى پيموده و نشيب و فرازها به خود ديده است . مهم‌ترين دوره‌ها و وضع كلى اين دين در هردوره ، از اين قرار است : دورهء نخستين آن ، يعنى عصر پادشاهان هخامنشى كه چنان‌كه گذشت از قرن ششم پيش از ميلاد آغاز مىشود و به حملهء اسكندر پايان مىپذيرد ، دوران برومندى و بنياد يافتن و گسترش آن است . زيرا در اين دوره اوستا براى نخستين‌بار جمع‌آورى شد و به صورت كتابى مدون درآمد و كيش زردشتى نيز رفته‌رفته نيرومند شد و گسترش يافت تا اين‌كه سرانجام تمام سرزمين ايران را فراگرفت . دورهء دوم كه عصر اسكندر و جانشينان اوست و نزديك به يك قرن از تاريخ ايران را شامل مىشود ، دورهء زبونى و ناتوانى و بىرونقى اين كيش است . اسكندر و جانشينانش كه مىخواستند ايران را به زير فرمان داشته باشند ناچار مىبايستى مشخصات قومى و فرهنگ ايرانيان را نابود و حسّ ملى آنان را ضعيف سازند ، و چون دين زردشتى يكى از بزرگترين مشخصات ملى و اساس فرهنگ ايرانيان بوده طبيعى است كه براى نابود ساختن تمام مظاهر و شعائر آن و